Onbehaarde Apen

Groot nieuws! Wetenschappers hebben een heel nieuw biologisch virus ontworpen met AI. Goed nieuws, want als ze dat kunnen, kunnen ze met AI ook medicijnen voor allerlei nare ziektes maken. Of is het slecht nieuws, omdat we er met zo'n zelf geknutseld virus allemaal aan gaan? Peter en Karlijn zoeken […]

Zoals een linkerhand niet in een rechterhandschoen past, zo bestaan in de natuur ook moleculen die elkaars spiegelbeeld zijn: ze bevatten dezelfde bouwstenen, maar zijn zeker niet hetzelfde. Bij veel moleculen die belangrijk zijn voor het leven op aarde komt vrijwel uitsluitend een van die twee […]

Diep begraven in het ijs van Antarctica maakt een telescoop deeltjes uit het heelal zichtbaar: neutrino's, elementaire spookdeeltjes die nergens door worden tegengehouden. Maar in dat ijs geven ze heel soms een flitsje, en zo vond de Belg Francis Halzen voor het eerst hoogenergetische neutrino's. […]

Het begon met een mysterieus molecuul in een algje, dat bleek te reageren op licht. Dat molecuul bleek niet alleen als handig lichtknopje te kunnen werken, het werkte ook in ándere organismen. En nu is de vraag wat deze techniek - optogenetica - in onze eigen hersens zou kunnen doen. Voor dat […]

Heel Italië staat op zijn kop vanwege de 800e sterfdag van Franciscus van Assisi. De heilige wordt vaak in één adem genoemd met dierendag, maar klopt dat wel? Peter en Karlijn spreken met kerkhistoricus en wetenschapsredacteur Hendrik Spiering over de man die het christendom fundamenteel […]

Trump zet het mes in grote stukken beschermd natuurgebied in Utah. Peter en Karlijn spreken met wetenschapsjournalisten Sjoerd de Jong en Marcel aan de Brugh over het politieke armpje drukken om de Amerikaanse wildernis, de positie van inheemse Amerikanen en een wereldbeeld dat vanuit de Staten […]

Waarom sluit de één zich aan bij een schaakclub, en de ander bij een gewelddadige afscheidingsbeweging? Peter en Karlijn spreken met AI-wetenschapper Mijke van den Hurk, die met simulaties laat zien hoe mensen op een radicaal pad terecht kunnen komen. Ze ontdekken dat iedereen dit pad kan […]

Haaruitval, hersenmist en constante vermoeidheid: veel vrouwen hebben zonder te weten ijzertekort. Peter en Karlijn spreken met wetenschapsjournalist Anne van Kessel die onderzoek deed naar een te laag ijzer onder vrouwen en vragen haar alles over HB-metingen, ferritine, maar ook over hoeveel […]

Hevige bosbranden, natuurrampen en vernietigende oorlogen: de wereld staat in de fik. In tijden van crisis steekt ook een oeroude gedachte de kop op: die van het einde der tijden. Van Herakleitos tot de Apocalyps: al duizenden jaren denken mensen na over de schepping én de ondergang van de wereld. […]

Nederland is plat, maar onder de oppervlakte tussen zand en klei ligt iets verborgen: de Zuidwalvulkaan. De vulkaan was miljoenen jaren geleden actief, maar is lang geleden uitgedoofd. Felix Voogt zocht uit hoe die vulkaan daar is ontstaan en hij vroeg zich af: zijn er dan nog meer te vinden?Heeft […]

Je gaat zweten, je hartslag stijgt en soms springen de tranen in je ogen. Een pepertje is niet warm, maar kan je lichaam toch laten geloven dat je mond in lichterlaaie staat. Waarom produceert een plant zo'n brandende stof, en hoe heet kan een peper eigenlijk worden?Gast: Sander […]

Steek ijzer in de brand en je krijgt veel warmte zonder broeikasgassen. Marcel aan de Brugh sprak een hoogleraar die alles uit zijn handen liet vallen om dat verder te onderzoeken. Wordt ijzerverberbranding de toekomst van fossielvrije energieopwekking, of is het allemaal te mooi […]

Zoals de feniks altijd uit zijn as herrijst, duikt de salamander al eeuwenlang op in vurige verhalen. De vuursalamander zou zelfs ongeschonden uit de grootste vlammen tevoorschijn komen. Met zijn geel met zwarte huid geheel intact. Zit er een kern van waarheid in die fabels? Gemma Venhuizen gaat in […]

Met enorme natuurbranden in Frankrijk, Spanje en Portugal staat Europa voor een nieuwe uitdaging: hoe temmen we zo snel mogelijk al dat vuur? Bedrijven en wetenschappers zetten volop in op nieuwe blustechnologie, van blusdrones tot doofbommetjes. Peter van der Ploeg dook in de wereld van deze […]

Van zinderende Tour-etappes tot hardlopen in de middagzon: sporten in de hitte dwingt ons lichaam te kiezen tussen presteren en afkoelen. Karlijn Saris onderzocht hoe het lichaam met de hitte omgaat en vroeg zich af: kunnen we nog wel sporten in deze bloedhete zomers? Heeft u vragen, suggesties […]

Van Prometheus tot zomerbarbecue –  vuur is al eeuwenlang verbonden met het menselijk verlangen naar macht, vooruitgang en overleving. Hendrik Spiering kijkt terug naar het allereerste vonkje en hij zocht uit: heeft het vuur de menselijke beschaving veroorzaakt, of was het […]

Hij zorgde voor één van de eerste echte nationale wetboeken in de middeleeuwen. Hij maakte een dik spellenboek waar vandaag nog wordt mee gespeeld.  Hij zong, hij tekende én schreef in de volkstaal. Koning Alfonso de X van Castilië gold als dé cultuurbrenger van de […]

De koloniale geschiedenis van Suriname werd lang vooral verteld vanuit het perspectief van koloniale macht. Maar nieuw historisch onderzoek en digitalisering van archieven laten een completer verhaal zien. Niet alleen een geschiedenis van onderdrukking, maar ook een van voortdurend verzet. […]

Robbert Dijkgraaf is natuurkundige, ex-minister, krijgt af en toe regisseur Christopher Nolan op bezoek om over films te praten én weet alles over quantummechanica. Wij mogen hem een uur lang alles vragen over het vakgebied dat ons hele bestaan probeert te verklaren en het tegelijk nog […]

Is de muziek van vroeger echt beter dan die van nu? In ieder geval is die eenvoudiger geworden, zeggen recente studies. Data-analisten onderzochten duizenden liedjes uit de afgelopen eeuwen en ontdekten dat de complexiteit in de melodie afneemt. Is muziek daarmee slechter geworden? Hoe meet je dat? […]